Nazwiska widok główny

ARENTS

Nazwisko utworzone fleksyjnie, niemieckim formantem, dopełniaczem liczby pojedynczej deklinacji mocnej –s od niemieckiej nazwy osobowej Arent (często tak tworzono nazwiska patronimiczne: Osoby zależne od kogoś, poddani i służba, często przybierały nazwisko takie, jak wyznaczył im pan, albo nazwisko pana z sufiksem wskazującym na przynależność, końcówką dopełniacza -s. Podobnie było nawet w firmach – gdzie personel często przybierał nazwisko szefa. Zob. J. K. Brechenmacher, Etymologisches Wörterbuch der Deutschen Familiennamen, II Auflage, t. I, Limburg a.d. Lahn 1957 I s. 210).

ARKITEK

Co do genezy to jedyne, co mi się nasuwa to podejrzenie, że nazwisko może być pierwotnie uproszczoną formą pochodną od rzeczownika architekt. Inną hipotezą interpretacyjną jest uznanie, że nazwisko ma genezę pruską, por. pruskie nazwy osobowej Arketh, Arkete, Archut, Arkuth i litewskie Arkùtis, pochodzące od arkus, czyli 'nieposkromiony', zob. Justyna B. Walkowiak, Litewskie nazwiska Polaków. Słownik etymologiczno-frekwencyjny, Poznań 2019, s.36.

ARMADA

Nazwisko można wywodzić od armada ‘wielka flota wojenna’ (zob. tzw. Słownik warszawski, t. I, s. 67). Jego podstawę mogła też stanowić niemiecka nazwa osobowa Harm, wywodząca się od średniowysokoniemieckiego harm(e) ‘łasica, gronostaj’ (zob. K. Rymut, Nazwiska Polaków, t. I A-K, Kraków 1999, s. 298).

ARMANOWSKI

Nazwisko utworzone przyrostkiem –owski od Arman, to od imienia Herman, zapisywanego w dawnej polszczyźnie jako Arman (r. 1364), imię pochodzenia niemieckiego, od staro-wysoko-niemieckiego her ‘wojsko’ i Mann ‘człowiek, mężczyzna’, całość znaczyła ‘należący do wojska, żołnierz’ (zob. E. Breza, Nazwiska Pomorzan. Pochodzenie i zmiany, Gdańsk 2000, s. 35).

ARMATA

Nazwisko można wywodzić od armata: 1. działo, 2. wszelka broń zaczepna i odporna, oręż, uzbrojenie, 3. amunicja, artyleria, 4. wodna – flota, wojsko morskie, armada. Wyraz pochodzenia łacińskiego, od armata – dosłownie ‘uzbrojona’ (tzw. Słownik warszawski, t. I, s. 59). Nazwę osobową Armata odnotowano na terenie Polski w 1696 roku (zob. K. Rymut, Nazwiska Polaków, t. I A-K, Kraków 1999, s. 10).

ARMATYS

Nazwisko utworzone przyrostkiem -ys(z)od armata, czyli: 1. działo, 2. wszelka broń zaczepna, oręż, uzbrojenie, 3. amunicja, artyleria, wyraz pochodzenia łacińskiego, znaczący dosłownie ‘uzbrojona’ (zob. tzw. Słownik warszawski, t. I, s. 59). Przejście –ysz > ys może być skutkiem tzw. mazurzenia.

ARMBORST

Nazwisko równe niemieckiej nazwie zawodu, średnio-dolno-niemieckie Armborst(er): ‘wytwórca kusz’ (der Armbrustmacher), zob. H. Bahlow, Niederdeutsches Namenbuch, Vaduz Lichtenstein 1987 s. 63, M. Gottschald, Deutsche Namekunde. Unsere Familiennamen nach ihrer Bedeutung, Berlin 1954 s. 171, J. K. Brechenmacher, Etymologisches Wörterbuch der Deutschen Familiennamen, II Auflage, t. I, Limburg a.d. Lahn 1957 s. 39, F. Kluge, Etymologisches Wörterbuch der deutschen Sprache, 18. Auflage, bearbeitet von W. Mitzka, Berlin 1960 s. 31.. Por. Armborscy herbu Szreniawa A.

ARMBURSCH

Nazwisko równe średnio-wysoko-niemieckiej nazwie zawodu Armburst ’wytwórca kusz‘, zob. F. Kluge, Etymologisches Wörterbuch der deutschen Sprache, 18. Auflage, bearbeitet von W. Mitzka, Berlin 1960 s. 31.

ARMBURST

Nazwisko równe średnio-wysoko-niemieckiej nazwie zawodu Armburst ’wytwórca kusz‘, zob. F. Kluge, Etymologisches Wörterbuch der deutschen Sprache, 18. Auflage, bearbeitet von W. Mitzka, Berlin 1960 s. 31.

ARNTS

Nazwisko utworzone fleksyjnie, niemieckim formantem, dopełniaczem liczby pojedynczej deklinacji mocnej –s od niemieckiej nazwy osobowej Arent (często tak tworzono nazwiska patronimiczne: Osoby zależne od kogoś, poddani i służba, często przybierały nazwisko takie, jak wyznaczył im pan, albo nazwisko pana z sufiksem wskazującym na przynależność, końcówką dopełniacza -s. Podobnie było nawet w firmach – gdzie personel często przybierał nazwisko szefa. Zob. J. K. Brechenmacher, Etymologisches Wörterbuch der Deutschen Familiennamen, II Auflage, t. I, Limburg a.d. Lahn 1957 I s. 210).

ASMAN

Nazwisko równe niemieckiej nazwie osobowej Assmann, ta od imienia chrześcijańskiego pochodzenia greckiego Erasmus (Erasmus > Asmus > Asman J.K. Brechenmacher, Etymologisches Wörterbuch der Deutschen Familiennamen, II Auflage, t. I, Limburg a.d. Lahn 1957 s. 48), to z greckiego εράσμιος ‘miły, wdzięczny, uprawniony’, zob. Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych, cz. 2 Nazwy osobowe pochodzenia chrześcijańskiego, opr. M. Malec, Kraków 1995 s. 35, J.K. Brechenmacher, Etymologisches Wörterbuch der Deutschen Familiennamen, II Auflage, t. I, Limburg a.d.

Strony