Nazwiska widok główny

BALIŃSKI

Nazwisko utworzone sufiksem -ski, od popularnej nazwy miejscowej: Balin, Balino, zob. M. Czaplicka-Niedbalska, Nazwiska mieszkańców Bydgoszczy od II połowy XV wieku do I połowy XVIII wieku, Bydgoszcz 1996 s. 49, K. Rymut, Nazwiska Polaków. Słownik historyczno-etymologiczny, t. I A-K Kraków 1999 s. 17, J. Bubak, Słownik nazw osobowych i elementów identyfikacyjnych Sądecczyzny XV-XVII wiek. Imiona, nazwiska, przezwiska, cz. I s. 45, Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, red. F. Sulimierski, B. Chlebowski, W. Walewski, Warszawa 1880, t. I s. 87, t. XV 1 s.

BALTZER

Nazwisko z substytucją graficzną c : tz, od Balcer, to od imienia biblijnego, pochodzenia babilońskiego Balthasar, tłumaczonego jako ‘niech Bóg zachowa jego życie’, zob. K. Rymut, Nazwiska Polaków. Słownik historyczno-etymologiczny, t. I A-K Kraków 1999 s. 17, J. Mączyński, Nazwiska Łodzian (XV-XIX wiek), Łódź 1970 s. 28, G. Surma, Nazwy osobowe w Opoczyńskiem, Gdańsk 1991 s. 50.

BALWIERZ

Podstawę nazwiska stanowi rzeczownik balwierz, czyli: 1. Golibroda, golarz, 2. Cyrulik, felczer (zob. tzw. Słownik warszawski, t. I, s. 89). Nazwę osobową Balwierz odnotowano na terenie Polski już w 1584 roku, zob. K. Rymut, Nazwiska Polaków, t. I, s. 17.  Por. także nazwę osobową Balwierzyszki „miasteczko w powiecie maryampolskim”, zob. „Słownik geograficzny...”, t. I, s. 92.

BALZ

Nazwisko równe niemieckiej nazwie osobowej Balz, ta od imion na Bald- ‘odważny, śmiały’, zob. H. Naumann, Familiennamenbuch, Leipzig 1987 s. 222 oraz Balthasar, zob. K. Rymut, Nazwiska Polaków. Słownik historyczno-etymologiczny, t. I A-K Kraków 1999 s. 16, por. hipokorystykum Balc < Baltso lub Baltizo Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych, Cz. 5 Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego, Opr. Z. Klimek, Kraków 1997 s. 11. Por. też niemiecki apelatyw die Balz ‘tokowanie, tok, gra’.

BAŁABUSZYŃSKI

Nazwisko pochodzi od występującej dawniej na Kresach Wschodnich nazwy osobowej Bałaban, ta zaś ma następujące potencjalne podstawy etymologiczne: 1. Bałaban -  w języku białoruskim i ukraińskim ‘gatunek sokoła’, zob. K. Rymut, Nazwiska Polaków, t. I, s. 17; 2. Bałaban – to także gwarowe określenie ziemniaka,  dzwonek kulisty u zaprzęgu i nazwa rośliny, por. także bałabański ‘junacki, zuchowaty, tęgi, dziarski, siarczysty’ i bałbotać ‘bełkotać, jąkać się, pleść nie od rzeczy’ – zob. tzw. Słownik warszawski, t. I, s. 89-90.

BAŁANDA

Nazwisko Bałanda ma kilka potencjalnych źródeł. Można je wywodzić: 1. z prasłowiańskiego *balьji ‘czarownik, znachor’ , 2. od bal ‘kłoda, zwój płótna’, 3. imienia Baltazar, 4. na południu Polski może być też pochodzenia węgierskiego (zob. Nazwiska Polaków. Słownik historyczno-etymologiczny, t. I A-K, Kraków 1999, s. 15-16). Bardziej prawdopodobny jest jednak związek z rzeczownikiem pochodzenia ukraińskiego bałanda, który oznaczał niedołęgę (zob. Słownik języka polskiego, tzw. warszawski, t. I, s. 90).

BAŁASZKIEWICZ

Nazwisko utworzone formantem patronimicznym –ewicz od nazwy osobowej Bałaszek, ta od Bałasz, to zaś zdaniem K. Rymuta (zob. Nazwiska Polaków. Słownik historyczno-etymologiczny, t. II L-Ż, Kraków 2001, s. 630) od Por. też bałachan ‘chałat, kitel’ (tzw. Słownik warszawski, t. I, s. 89).

BAŁAZOW

Nazwisko utworzone przyrostkiem –ow od nazwy osobowej Bałaz, ta zaś od węgierskiego imienia Balázs = Błażej (zob. K. Rymut, Nazwiska Polaków, t. I, s. 17). Por. też bałasury ‘paciorki i kolczyki szklane’ (zob. tzw. Słownik warszawski, t. I, s. 90). Por. też nazwę miejscową Bałażewicze, odnotowaną na terenie byłego powiatu mozyrskiego (zob. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t.  I s. 95).

BAŁBACZYŃSKI

Nazwisko pochodzi od występującej dawniej na Kresach Wschodnich nazwy osobowej Bałaban, ta zaś ma następujące potencjalne podstawy etymologiczne: 1. Bałaban -  w języku białoruskim i ukraińskim ‘gatunek sokoła’, zob. K. Rymut, Nazwiska Polaków, t. I, s. 17; 2. Bałaban – to także gwarowe określenie ziemniaka,  dzwonek kulisty u zaprzęgu i nazwa rośliny, por. także bałabański ‘junacki, zuchowaty, tęgi, dziarski, siarczysty’ i bałbotać ‘bełkotać, jąkać się, pleść nie od rzeczy’ – zob. tzw. Słownik warszawski, t. I, s. 89-90.

BAŁDA

Nazwisko pochodzi prawdopodobnie od rzeczownika bałda, czyli: 1. zatyczka komina, 2. nazwa nagich skał w Czorsztyńskim, zob. tzw. Słownik warszawski, t. I, s. 90 lub od niemieckiej nazwy osobowej Bald, ta od imion typu Baldwin, Baldwig. Nazwisko można uznać za formę skróconą od pochodzące od bałdyga, to zaś oznaczało: 1. niezgrabny duży kij albo łodyga, 2. niezgrabiasz, drągal – zob. tzw. Słownik warszawski, t. I, s. 90. Bałdyga – o wysokim i niezgrabnym parobku, także drab (zob. Słownik gwar polskich, opr. J. Karłowicz, t. I, s. 42).

BAŁDYGA

Podstawę nazwiska stanowi przezwisko Bałdyga, pochodzące od bałdyga, to zaś oznaczało: 1. niezgrabny duży kij albo łodyga, 2. niezgrabiasz, drągal – zob. tzw. Słownik warszawski, t. I, s. 90. Bałdyga – o wysokim i niezgrabnym parobku, także drab (zob. Słownik gwar polskich, opr. J. Karłowicz, t. I, s. 42).

BAŁEK

Nazwisko jest prawdopodobnie formą pochodną od rzeczownika bałek//bałk (= belka), czyli: 1. bierwiono obrobione, 2. belkowanie, 3. drążek dwuramienny na którym wiszą szalki, 4. kawał gliny wyrobionej formy ośmiokąta, wyraz pochodzi z niemieckiego Balke(n), zob. tzw. Słownik warszawski, t. I, s. 112. Nazwisko można wywodzić także od podstawy bal-, ta zaś może pochodzić: 1. z prasłowiańskiego *balьji ‘czarownik, znachor’ , 2. od bal ‘kłoda, zwój płótna’, 3. imienia Baltazar, 4. na południu Polski może być też pochodzenia węgierskiego.

Strony