Nazwiska widok główny

ZUZAŃSKI

Nazwisko Zuzański to forma pochodna od imienia Zuzanna. Imię jest znane w Polsce już od XIII wieku, jego podstawę stanowi hebrajskie šūšhan ‘lilia’, zob. K. Rymut, Nazwiska Polaków. Słownik historyczno-etymologiczny, Kraków 2001, t. II, s. 748, więcej o imieniu Zuzanna zob. tu: https://pl.wikipedia.org/wiki/Zuzanna Jan Siwik („Encyklopedia nazwisk i przydomków szlacheckich”, Warszawa 2010, s. 787) odnotowuje szlachecką rodzinę o tym nazwisku – Zuzański, 1650 r., województwo sieradzkie, kaliskie.

ZWARA

Nazwisko pochodzi od czasownika zwarzyć, czyli: 1. zgotować, ugotować, 2. warząc zepsuć, 3. pozbawić świeżości, zmarszczyć, 4. pokłócić, 5. zewrzeć, spoić, zob. tzw. Słownik warszawski, t. VIII, s. 637, por. też zwierać 1. zacisnąć, zebrać w kupę, zbić dla zwarcia, 2. szczepić się, zetknąć się, zetrzeć się, schwycić się za bary, za łby – „choćby wszyscy zwarli się już na mnie” (zob. tzw. Słownik warszawski, t. VIII, s. 461).

ZWĘGRODZKI

Nazwisko pochodzi od rzeczownika wągroda: 1. ogród, 2. płot, miedza, 3. miejsce ogrodzone, wygon, miejsce między płotami,  zob. tzw. Słownik warszawski, t. VII, s. 479. Por. także nazwę miejscową Wągroda, odnotowaną na terenie byłego powiatu gnieźnieńskiego i wschowskiego, zob. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. XIII, s. 161. Inną możliwością interpretacyjną jest uznanie nazwiska za spolszczoną formę rosyjskiego nazwiska "Звенигородский" (opinia Tomasza Genealoga, za którą dziękuję).

ZWIERNIK

Nazwisko pochodzi od zwiernik ‘ten, co ma dozór nad utrzymaniem zwierząt w zwierzyńcu’ (zob. tzw. Słownik warszawski, t. VIII, s. 645), por. też zwierać 1. zacisnąć, zebrać w kupę, zbić dla zwarcia, 2. szczepić się, zetknąć się, zetrzeć się, schwycić się za bary, za łby – „choćby wszyscy zwarli się już na mnie” (zob. tzw. Słownik warszawski, t. VIII, s. 461) lub od nazwy miejscowej Zwiernik (były powiat pilzneński i milecki) – zob. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. XIV, s. 683. Por.

ZWIEROWICZ

Nazwisko Zwierowicz ma dwie potencjalne podstawy etymologiczne: I. zwierz, ten rzeczownik oznaczał: 1. wielkie a szczególnie dzikie zwierzę, 2. zwierzęta leśne, 3. zwierzę, 4. psa, wilka; II. zwierać, czyli ‘łączy dwie części przedmiotu’,  zob. Słownik języka polskiego, tzw. warszawski, t. VIII, s. 646-647, K. Rymut, Nazwiska Polaków. Słownik historyczno-etymologiczny, Kraków 2001, t. II, s. 748.

ZWIERZ

 Nazwisko Zwierz pochodzi od tak samo brzmiącego rzeczownika. Oznaczał on: 1. wielkie a szczególnie dzikie zwierzę, 2. zwierzęta leśne, 3. zwierzę, 4. psa, wilka, Słownik języka polskiego, tzw. warszawski, t. VIII, s. 646-647. Mogło to pierwotnie być przezwiskowe określenie myśliwego czy hodowcy. Jan Siwik („Encyklopedia nazwisk i przydomków szlacheckich”, Warszawa 2010, s. 787) odnotowuje szlachecką rodzinę o tym nazwisku –„Zwierz herbu Topór, 1574 r., Zwierzów, pow. łucki, woj. wołyńskie, brzesko-lit.”.

ZWIERZYKOWSKI

Nazwisko Zwierzykowski można wywodzić od nazwy osobowej Zwierzyk < utworzonej przyrostkiem –yk od Zwierz, która pochodzi od tak samo brzmiącego rzeczownika. Oznaczał on: 1. wielkie a szczególnie dzikie zwierzę, 2. zwierzęta leśne, 3. zwierzę, 4. psa, wilka, Słownik języka polskiego, tzw. warszawski, t. VIII, s. 646-647. Mogło to pierwotnie być przezwiskowe określenie myśliwego czy hodowcy.

ZWIROWICZ

Nazwisko Zwirowicz pochodzi od rzeczownika żwir, który ze względu na dialektalne zjawisko, tzw. mazurzenie, bywał wymawiany jako zwir, co po dodaniu przyrostka patronimicznego (czyli tworzącego formy od imienia/przezwiska ojca) –owicz dało formę Zwirowicz. Forma zwir była kiedyś używana częściej (tzw. Słownik warszawski, t. VIII s. 656 podaje ją jako podstawową, por też tamże zwirować ‘wysypywać zwirem’).

ZWOLAK

Potencjalne podstawy nazwiska to: I. zwolić/zwoleć, czyli: 1. zezwolić, 2. wybrać, obrać, 3. wyzwolić, zezwolić, oswobodzić, 4. zwolić się na co = zgodzić się, przystać, zob. tzw. Słownik warszawski, t. VIII, s. 660; II. nazwa miejscowa Zwola z byłego powiatu kozienickiego, opatowskiego, łukowskiego, III. Nazwa miejscowa Zwolaki z byłego powiatu niskiego, zob. „Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich”, t. XIV, s. 699-700. Można je także wywodzić od imion złożonych typu Wolimir albo od czasownika woleć czy rzeczownika wola.

ZWOLIŃSKI

Nazwę osobową Zwoliński odnotowano już w 1654 roku, można wywodzić ją od nazwy miejscowej Zwoleń, dawniej Woleń, zob. K. Rymut, Nazwiska Polaków. Słownik historyczno-etymologiczny, Kraków 2001, t. II, s. 698, https://pl.wikipedia.org/wiki/Zwole%C5%84_(powiat_zwole%C5%84ski) lub Zwola w powiecie garwolińskim, zob. https://pl.wikipedia.org/wiki/Zwola_(powiat_garwoli%C5%84ski). Jan Siwik, (Encyklopedia nazwisk i przydomków szlacheckich, Warszawa 2010, s.

ZYBERT

Zybert jest formą pochodną od niemieckiej nazwy osobowej Siegbert(h). Geneza wspomianej nazwy przedstawia się następująco: pochodzi od staroniemieckiego sigu-beraht ‘zwycięstwo’ + ‘jasny, lśniący, promieniujący’, zob. H. Naumann, Familiennamenbuch, Leipzig 1987, s. 274. Nazwa osobowa Zybert jest stara – odnotowano ją już w 1480 roku, K. Rymut, Nazwiska Polaków. Słownik historyczno-etymologiczny, Kraków 2001, t. II, s. 414.

ZYBURA

Nazwisko ma dwie potencjalne podstawy etymologiczne: 1. zybać ‘gibnąć, chwiać’, 2. niemiecką nazwę osobową Sibol (zob. K. Rymut, Nazwiska Polaków. Słownik historyczno-etymologiczny, t. II L-Ż, Kraków 2001, s. 749). Por. także niemiecką nazwę miejscową Zyborren, obecnie Cibory, zob. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. XIV, s. 703.

Strony