Nazwiska widok główny

ZWIERNIK

Nazwisko pochodzi od zwiernik ‘ten, co ma dozór nad utrzymaniem zwierząt w zwierzyńcu’ (zob. tzw. Słownik warszawski, t. VIII, s. 645), por. też zwierać 1. zacisnąć, zebrać w kupę, zbić dla zwarcia, 2. szczepić się, zetknąć się, zetrzeć się, schwycić się za bary, za łby – „choćby wszyscy zwarli się już na mnie” (zob. tzw. Słownik warszawski, t. VIII, s. 461) lub od nazwy miejscowej Zwiernik (były powiat pilzneński i milecki) – zob. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. XIV, s. 683. Por.

ZWIERZ

 Nazwisko Zwierz pochodzi od tak samo brzmiącego rzeczownika. Oznaczał on: 1. wielkie a szczególnie dzikie zwierzę, 2. zwierzęta leśne, 3. zwierzę, 4. psa, wilka, Słownik języka polskiego, tzw. warszawski, t. VIII, s. 646-647. Mogło to pierwotnie być przezwiskowe określenie myśliwego czy hodowcy. Jan Siwik („Encyklopedia nazwisk i przydomków szlacheckich”, Warszawa 2010, s. 787) odnotowuje szlachecką rodzinę o tym nazwisku –„Zwierz herbu Topór, 1574 r., Zwierzów, pow. łucki, woj. wołyńskie, brzesko-lit.”.

ZWIROWICZ

Nazwisko Zwirowicz pochodzi od rzeczownika żwir, który ze względu na dialektalne zjawisko, tzw. mazurzenie, bywał wymawiany jako zwir, co po dodaniu przyrostka patronimicznego (czyli tworzącego formy od imienia/przezwiska ojca) –owicz dało formę Zwirowicz. Forma zwir była kiedyś używana częściej (tzw. Słownik warszawski, t. VIII s. 656 podaje ją jako podstawową, por też tamże zwirować ‘wysypywać zwirem’).

ZWOLAK

Potencjalne podstawy nazwiska to: I. zwolić/zwoleć, czyli: 1. zezwolić, 2. wybrać, obrać, 3. wyzwolić, zezwolić, oswobodzić, 4. zwolić się na co = zgodzić się, przystać, zob. tzw. Słownik warszawski, t. VIII, s. 660; II. nazwa miejscowa Zwola z byłego powiatu kozienickiego, opatowskiego, łukowskiego, III. Nazwa miejscowa Zwolaki z byłego powiatu niskiego, zob. „Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich”, t. XIV, s. 699-700. Można je także wywodzić od imion złożonych typu Wolimir albo od czasownika woleć czy rzeczownika wola.

ZYBURA

Nazwisko ma dwie potencjalne podstawy etymologiczne: 1. zybać ‘gibnąć, chwiać’, 2. niemiecką nazwę osobową Sibol (zob. K. Rymut, Nazwiska Polaków. Słownik historyczno-etymologiczny, t. II L-Ż, Kraków 2001, s. 749). Por. także niemiecką nazwę miejscową Zyborren, obecnie Cibory, zob. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. XIV, s. 703.

ZYCH

Nazwisko pochodzi od imion na Zy- typu Zygmunt lub na Ży- typu Żyrosław. Por. także nazwę miejscową Zychy z byłego powiatu noworadomskiego i koneckiego, zob. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. XIV, s. 703. Nazwę osobową Zych odnotowano na terenie Polski w 1398 roku , zob. K. Rymut, Nazwiska Polaków, t. II, s.  698.  Jan Siwik („Encyklopedia nazwisk i przydomków szlacheckich”, Warszawa 2010, s. 788) odnotowuje szlachecką rodzinę o tym nazwisku – Zych vel Kośmiński, vel Kożmiński, vel. Kuźmiński, vel Sasanek herbu Lubicz.

ZYGIERT

Nazwisko spolszczone graficznie i fonetycznie, pochodzi od niemieckiego imienia złożonego pochodzenia germańskiego Sigihard/Sieg(h)art, zob. K. Rymut, Nazwiska Polaków, t. II, s. 750. Poszczególne człony tego imienia to: sieg < sigu ‘zwycięstwo’ i hart ‘twardy, srogi, nieugięty’, a także ‘mocny, dzielny’. Imię stało się bazą takich form jak Sickert, Siegert, a także spieszczonych Sieg, Siegle itp., zob. R. Kohlheim, Familiennamen. Herkunft und Bedeutung, Manheim 2005, s. 622.

ZYGLEWSKI

Nazwisko można wywodzić od niemieckiej nazwy osobowej Siegel, pochodzącej od imion złożonych powstałych na bazie germańskiego Sigu, np. Siegfried, Sieghart lub od określenia zawodu średniowysokoniemieckiego sigel ‘pieczęć, pieczątka’ i określenie ich wytwórcy lub sprzedawcy, zob. R. Kohlheim, Familiennamen. Herkunft und Bedeutung, Manheim 2005, s. 622.

ZYGMUNT

Nazwisko pochodzi od występującego na terenie Polski od XIII wieku imienia chrześcijańskiego pochodzenia germańskiego Zygmunt < Siegmund, które podobnie jak Siegfred, pierwotnie oznaczało ‘doskonałego, często odnoszącego zwycięstwa, strzelca', zob. J.K. Brechenmacher, Etymologisches Wörterbuch der Deutschen Familiennamen, II Auflage, t. I-II, Limburg a.d. Lahn 1957-1963 t. II s. 605. Imię pochodzi od sigi- ‘zwycięstwo’ i mund ‘opieka, pomoc’, zob. K. Rymut, Nazwiska Polaków, t. II, s. 750. Zygmunt, król Burgundii i męczennik, był jednym z najpopularniejszych świętych w Europie, zob. M.

ZYPPER

Nazwisko Zypper to prawdopodobnie spolszczona fonetycznie i graficznie forma, pochodząca od niemieckiej nazwy osobowej Zipper, która z kolei została utworzona od imienia Cyprianus, oznaczającego po łacinie ‘pochodzący z Cypru’, zob. K. Rymut, Nazwiska Polaków. Słownik historyczno-etymologiczny, Kraków 1999, t. I, s. 105.

ZYPS

Nazwisko pochodzi od niemieckiej nazwy osobowej Zips, ta z kolei od nazwy regionu – Spisz, a także tak samo brzmiącej nazwy miejscowej (Zips) na Śląsku i w Górnej Frankonii, zob. K. Rymut, Nazwiska Polaków. Słownik historyczno-etymologiczny, Kraków 1999, t. I, s.105, R. und V. Kohlheim, Familiennamen. Herkunft und Bedeutung, Mannheim 2005, s. 747. Czyli jest to forma pierwotnie wskazująca na miejsce pochodzenia.

ZYSKOWSKI

Nazwisko pochodzi od czasownika zyskać/zyskować, czyli: 1. znaleźć, 2. wycofać swoje z procentem, osiągnąć zysk, zarobić, wygrać, skorzystać, 3. osiągnąć, zdobyć, wygrać, por. też zysk: 1. zarobek, procent, profit, 2. sposób szukania zarobku, prywata, interesowność, wyrachowanie, 3. to, co na skazanym zasądzono wyrokiem sądowym, wykonanie prawa,  zob. tzw. Słownik warszawski, t. VIII, s. 672. Potencjalną podstawą nazwiska jest też nazwa miejscowa Zyski z byłego powiatu mazowieckiego, zob. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. XIV, s. 707.

Strony