Nazwiska widok główny

ZNOSKO

Nazwisko pochodzi od dawnego rzeczownika znosek/zniosek: 1. jajo niezwykle małe, które kura po raz pierwszy niosąca się zniesie, 2. żartobliwie ostatnie zrodzone przez matkę dziecko jako mniejsze od poprzednich, zob. tzw. Słownik warszawski, t. VIII, s. 591. Por. także nazwę miejscową Znoski z byłego powiatu białostockiego i oszmiańskiego, zob. „Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich”, t. XIV, s. 655.

ZOBEL

Potencjalne podstawy etymologiczne nazwiska to: I. zob, czyli: 1. ziarno na pokarm dla ptactwa sypane, posypka, 2. przynęta, wabik, 3. potrawa z grochu, 4. rodzaj rośliny; II. zobać, czyli ‘dziobać, szczypać dziobem, dziobiąc zjadać’,  a także przenośnie ‘doskwierać, dokuczać, prześladować’ („zawsze mu serce mól tajemny zobie”), zob. tzw. Słownik warszawski, t. VIII, s. 593.

ZOFIŃSKI

Nazwisko pochodzi od znanego w Polsce od XII wieku imienia żeńskiego pochodzenia greckiego Zofia, to zaś wywodzi się z greckiego sophia ‘mądrość’, zob. K. Rymut, Nazwiska Polaków, t. II, s. 746. Można je też wywodzić od pochodzących od tego imienia nazw miejscowych: Zofin z byłego powiatu hrubieszowskiego i bydgoskiego lub Zofino z byłego powiatu rzeżyckiego, zob. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. XIV, s. 657.  Zofia, dawniej Zofja to także określenie 2 gatunków ptaków (sójka i wilga) i 1 roślin, zob. tzw. Słownik warszawski, t. VIII, s. 595.

ZÖLNER

Nazwisko proste, równe niemieckiej nazwie zawodu Zölner ‘celnik, urzędnik komory celnej’, średnio-wysoko-niemieckie zolnære, zolner J.K. Brechenmacher, Etymologisches Wörterbuch der Deutschen Familiennamen, II Auflage, t. I, Limburg a.d. Lahn 1957  s. 279, M. Lexers, Mittelhochdeutsches Wörterbuch, Leipzig 1964 s. 338, Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych, cz. 5 Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego, opr. Z. Klimek, Kraków 1997 s. 299.

ZONIK

Nazwisko Zonik można wywodzić od imion na Za-, np. Zachariasz. K. Rymut (Nazwiska Polaków. Słownik historyczno-etymologiczny, t. II, Kraków 2001, s. 724) podaje, że odnotowano je na terenie Polski już w 1691 roku. Uwzględniając możliwą oboczność a > o nazwisko można też wywodzić od imienia wschodniosłowiańskiego Zań, pochodzącego od imion Zacharija i Zenon (zob. Z. Abramowicz, L. Citko, L. Dacewicz, Słownik historycznych nazw osobowych Białostocczyzny, t. II, Białystok 1998, s. 194).

ZOSIUK

Nazwisko pochodzi od znanego w Polsce od XII wieku imienia żeńskiego pochodzenia greckiego Zofia, to zaś wywodzi się z greckiego sophia ‘mądrość’, zob. K. Rymut, Nazwiska Polaków, t. II, s. 746. Zofia, dawniej Zofja to także określenie 2 gatunków ptaków (sójka i wilga) i 1 roślin, zob. tzw. Słownik warszawski, t. VIII, s. 595. Por. też zośka ‘śmierć, kosa, kostucha’, zob. tzw. Słownik warszawski, t. VIII, s. 602.

ZUBRZYCKI

Nazwisko jest prawdopodobnie formą odmiejscową, ale na pytanie, jaka nazwa stała się kanwą tego nazwiska może dać odpowiedź ze stuprocentową pewnością tylko analiza źródeł. Na liście „podejrzanych” znajdują się następujące miejscowości: Zubrzyca z byłego powiatu sokólskiego i turczańskiego oraz hrabstwa orawskiego (Węgry), Zubrzyce z byłego powiatu głupczyckiego (potem Zabrzyce), Zubrzyk z byłego powiatu sądeckiego, zob. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. XIV s. 674-675.

ZUCH

Nazwisko proste, równe przezwisku Zuch, Słownik staropolskich nazw osobowych, red. W. Taszycki 1965-1981 t. VI s. 334, 370, to od apelatywu zuch ‘ktoś odważny, dzielny, energiczny’. Por. też niemieckie nazwiska Zuche, Zuchke, pochodzące od słowiańskiego przymiotnika suchy, H. Bahlow, Deutschen Namenlexicon. Familien und Vornamen nach Ursprung und Sinn erklärt, München 1967 s. 585.

ZUCHOWICZ

Nazwisko utworzone przyrostkiem patronimicznym –owicz od nazwy osobowej Zuch, odnotowanej przez Słownik staropolskich nazw osobowych t. VI s. 334, 370,  pochodzącej od rzeczownika zuch ‘ktoś odważny, dzielny, energiczny’. Por. też niemieckie nazwy osobowe Zuche, Zuchke, pochodzące od przymiotnika suchy’, H. Bahlow, Deutschen Namenlexicon. Familien und Vornamen nach Ursprung und Sinn erklärt, München 1967 s. 585.

ZWARA

Nazwisko pochodzi od czasownika zwarzyć, czyli: 1. zgotować, ugotować, 2. warząc zepsuć, 3. pozbawić świeżości, zmarszczyć, 4. pokłócić, 5. zewrzeć, spoić, zob. tzw. Słownik warszawski, t. VIII, s. 637, por. też zwierać 1. zacisnąć, zebrać w kupę, zbić dla zwarcia, 2. szczepić się, zetknąć się, zetrzeć się, schwycić się za bary, za łby – „choćby wszyscy zwarli się już na mnie” (zob. tzw. Słownik warszawski, t. VIII, s. 461).

ZWĘGRODZKI

Nazwisko pochodzi od rzeczownika wągroda: 1. ogród, 2. płot, miedza, 3. miejsce ogrodzone, wygon, miejsce między płotami,  zob. tzw. Słownik warszawski, t. VII, s. 479. Por. także nazwę miejscową Wągroda, odnotowaną na terenie byłego powiatu gnieźnieńskiego i wschowskiego, zob. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. XIII, s. 161. Inną możliwością interpretacyjną jest uznanie nazwiska za spolszczoną formę rosyjskiego nazwiska "Звенигородский" (opinia Tomasza Genealoga, za którą dziękuję).

ZWIERNIK

Nazwisko pochodzi od zwiernik ‘ten, co ma dozór nad utrzymaniem zwierząt w zwierzyńcu’ (zob. tzw. Słownik warszawski, t. VIII, s. 645), por. też zwierać 1. zacisnąć, zebrać w kupę, zbić dla zwarcia, 2. szczepić się, zetknąć się, zetrzeć się, schwycić się za bary, za łby – „choćby wszyscy zwarli się już na mnie” (zob. tzw. Słownik warszawski, t. VIII, s. 461) lub od nazwy miejscowej Zwiernik (były powiat pilzneński i milecki) – zob. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. XIV, s. 683. Por.

Strony