Nazwiska widok główny

BAŃKOWSKI

Nazwisko Bańkowski wywodzi się je od nazwy miejscowej Bańki, białostockie, gmina Bielsk Podlaski, K. Rymut, Nazwiska Polaków. Słownik historyczno-etymologiczny, Kraków 2001, t. I, s. 19, https://pl.wikipedia.org/wiki/Ba%C5%84ki. Jan Siwik („Encyklopedia nazwisk i przydomków szlacheckich”, Warszawa 2010, s. 27) wymienia kilka rodzin noszących to nazwisko, m.in. Bańkowskich herbu Abdank, Bończa, Bożą Wola, Junosza, 1400 r., pow. łomżyński, vel Bank, vel Bańcz, vel Bańczyc herbu Ostoja, 1460 r., Bańki, pow. mazowiecki.

BAŃSKI

Nazwisko Bański ma kilka potencjalnych podstaw etymologicznych: 1. prasłowiańskie *bańati ‘myć, kąpać’, 2. bania/ban ‘namiestnik turecki’, 3. rzeczownik bania: a) rzecz wypukła, pękata, nadęta, b) gąsior, balon, c) tykwa, kopuła, d) głowa, szczególnie łysa, e) przenośnie człowiek otyły, f) pękaty kosz do przechowywania ryb; 4. niemiecką nazwę osobową Ban, 5. imię Banadykt = Benedykt, 6. nazwy miejscowe: Bania (były powiat kałuski, bohorodczański, kołomyjski, drohobycki), Banie (powiat węgoborski), zob. K. Rymut, Nazwiska Polaków. Słownik historyczno-etymologiczny, Kraków 1999, t. I, s.

BAPROWSKI

Nazwisko Baprowski można uznać za formę z ubezdźwięcznieniem głoski b > p pochodną od nazwiska Babrowski, to z kolei pochodzi od czasownika babrać: 1. gmerać, grzebać, 2. licho malować, bazgrać, 3. szperać w czym, 4. brudzić, robić szkodę, 5. marudzić, guzdrać, zob. K. Rymut, Nazwiska Polaków. Słownik historyczno-etymologiczny, Kraków 1999, t. I, s. 12, Słownik warszawski, t. I, s. 79.

BAR

Nazwisko ma następujące potencjalne podstawy etymologiczne: 1. Prasłowiańskie *bariti ‘walczyć’, 2. Barać ‘opierać się, odrzucać’, 3. Niemiecką nazwę osobową Bar/Bär, pochodzącą od rzeczownika Bär ‘niedźwiedź’, 4. Imiona zaczynające się na Bar-, np. Bartłomiej, Barbara, 5. Nazwę miejscową Bar, odnotowaną na terenie byłego powiatu mohylowskiego, grodeckiego, drohobyckiego - zob. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. I, s. 100-101. Nazwę osobową Bar odnotowano na terenie Polski bardzo wcześnie – bo już w 1393 roku, zob. K. Rymut, Nazwiska Polaków, t. I, s.

BARA

Nazwisko ma następujące potencjalne podstawy etymologiczne: 1. Prasłowiańskie *bariti ‘walczyć’, 2. Barać ‘opierać się, odrzucać’, 3. Niemiecką nazwę osobową Bar/Bär, pochodzącą od rzeczownika Bär ‘niedźwiedź’, 4. Imiona zaczynające się na Bar-, np. Bartłomiej, Barbara, zob. K. Rymut, Nazwiska Polaków, t. I, s. 19; 5. Nazwę miejscową Bar, odnotowaną na terenie byłego powiatu mohylowskiego, grodeckiego, drohobyckiego - zob. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. I, s. 100-101, 6. rzeczownik bara 'pieniądz, moneta zdawkowa', zob. tzw. Słownik warszawski, t.

BARAN

Nazwisko pochodzi od nazwy osobowej Baran, ta zaś od rzeczownika baran, czyli: 1. zwierzę racicowe, 2. skóra barania, baranica, 3. kożuch, 4. rodzaj machiny wojennej do rozbijania murów, 5. rodzaj owada, 6. rodzaj gry, 7. wielki hebel poruszany przez dwóch ludzi „jakkolwiek wszyscy Słowianie mają ten wyraz, zdaje się jednak być obcym, może z arabskiego barrān = dziki, obcy” (zob. tzw. Słownik warszawski, t. I, s. 96). K. Rymut (Nazwiska Polaków, t. I, s. 17) podaje, iż taką nazwę osobową odnotowano na terenie Polski już w 1224 roku.

BARANIECKI

Nazwisko Baraniecki można wywodzić od nazwy miejscowej Barańczyce (ziemia przemyska, Kresy Wschodnie), zob. K. Rymut, Nazwiska Polaków. Słownik historyczno-etymologiczny, Kraków 1999, t. I, s. 19. Jan Siwik („Encyklopedia nazwisk i przydomków szlacheckich”, Warszawa 2010, s. 27) odnotowuje kilka szlacheckich rodzin o tym nazwisku: Baraniecki herbu Sas, 1400 r, Baraniecka Wola, pow. samborski, woj. ruskie, Podole; herbu Ślepowron, 1860 r., pow. grodzieński, woj. trockie; herbu Trąby, 1500 r., pow. samborski, woj. ruskie, pow. dubieński, woj. wołyńskie.

BARANIK

Nazwisko utworzone przyrostkiem –ik od przezwiska Baran, to zaś od rzeczownika baran, który znaczył: 1. zwierzę racicowe, 2. skóra barania, baranica, 3. futro baranie, kożuch, 4. kożuch na płynie, 5. dawniej machina wojenna do rozbijania murów, taran, 6. baba, odbijak, kafar do wbijania palów, 7. piasta u wozu, 8. długi zwój słomy, siodło na dachu słomą poszytym, 9. wielki hebel poruszany przez dwóch ludzi, 10. machina do podnoszenia na pewną wysokość wody płynącej „jakkolwiek wszyscy Słowianie mają ten wyraz zdaje się jednak obcym, może arabskie barran = dziki, obcy” – zob. tzw.

BARANOWSKI

Nazwisko utworzone sufiksem -ski, od popularnej nazwy miejscowej: Baranowo, Baranów, Baranowice, Baranówek, Baranówka, zob. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, red. F. Sulimierski, B. Chlebowski, W. Walewski, Warszawa 1880, t. I s. 102-103, t. XV cz. 1 s. 80-83. „Gniazdo rodziny to Baranowo w byłym powiecie brzeskim” J. Krzepela, Rody ziem pruskich, Kraków 1927 s. 122.

BARBACH

Nazwisko Barbach można wywodzić od łacińskiego barba ‘broda, zarost’. Przypuszczalnie pierwotnie było to przezwisko nawiązujące do wyglądu – jeśli urzędnik posługiwał się łaciną (dotyczyło to wielu kancelistów), to mógł zapisać polskiego Brodacza określając go mianem Barba lub tym podobnym, potem ta nazwa mogła się utrwalić i ulec spolszczeniu. Jan Siwik („Encyklopedia nazwisk i przydomków szlacheckich”, Warszawa 2010, s. 28) odnotowuje szlachcica o tym nazwisku – „Barbach, 1600 r., dworzanin królewski).

BARBASZYŃSKI

Nazwisko można wywodzić od łacińskiego barba ‘broda’ lub imienia pochodzenia grecko-łacińskiego Barbara, to od bárbara cudzoziemka albo od imienia pochodzenia aramejskiego Barabasz, to od Bar abba ‘syn ojca, zob. K. Rymut, Nazwiska Polaków. Słownik historyczno-etymologiczny, t. I A-K, Kraków 1999, s. 19-20.

BARBUTOWSKI

Prawdopodobnym źródłem nazwiska Barbutowski wydaje mi się barbuta < barbuto, włoskie ‘brodacz’, przenośnie tak określano rodzaj hełmu, zob. https://pl.wikipedia.org/wiki/Barbuta, por. łacińskie określenie barbatus ‘brodaty’. Przypuszczalnie pierwotnie było to przezwisko nawiązujące do wyglądu – jeśli urzędnik posługiwał się łaciną (dotyczyło to wielu kancelistów), to mógł zapisać polskiego Brodacza określając go mianem Barbuto lub tym podobnym, potem ta nazwa mogła się utrwalić i ulec spolszczeniu przez dodanie przyrostka –owski.

Strony